WETLANDS FOR LIFE | EAZA CONSERVATION CAMPAIGN 2026 – 2027

29 września 2025

Cele kampanii

Główne cele kampanii koncentrują się na kilku obszarach: pozyskiwaniu funduszy na konkretne projekty konserwatorskie, podnoszeniu świadomości społecznej na temat znaczenia i złożoności ochrony mokradeł, a także promowaniu zrównoważonych praktyk w zakresie zarządzania wodą wewnątrz instytucji członkowskich EAZA. Kampania dąży również do angażowania lokalnych społeczności w działania ochronne oraz budowania trwałych partnerstw z ogrodami botanicznymi, instytutami badawczymi i organizacjami pozarządowymi.

Główni ambasadorzy

Głównymi ambasadorami kampanii są flamingi, wybrane ze względu na ich szeroką obecność w instytucjach EAZA oraz symbolizowanie zarówno piękna, jak i kruchości ekosystemów podmokłych. Inicjatywa wykorzystuje jednak również szeroką gamę innych gatunków, od owadów po ssaki takie jak wydry czy słonie, aby ukazać ogromne bogactwo biologiczne tych siedlisk i podkreślić pilną potrzebę ich ochrony.

Jak dołączyć?

Zarejestruj się i sprawdź, jak możesz aktywnie włączyć się w działania na rzecz ochrony mokradeł.

Ty też możesz pomóc chronić mokradła!

Fundacja ZOO Wrocław – DODO prowadzi zbiórkę w ramach kampanii WETLANDS FOR LIFE 2026–2027 na ochronę terenów podmokłych i gatunków z nimi związanych. Zebrane środki trafią m.in. do Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra” (ochrona żółwia błotnego) oraz African Aquatic Conservation Fund (ochrona manatów afrykańskich). Zeskanuj kod QR lub kliknij w link i dowiedz się więcej!

O mokradłach

Mokradła należą do najważniejszych ekosystemów na naszej planecie. Oczyszczają wodę, chronią społeczności przed powodziami, magazynują ogromne ilości węgla i zapewniają siedliska dla niezwykle bogatej bioróżnorodności. Jednocześnie zanikają w tempie trzykrotnie szybszym niż lasy. Zabezpieczenie naszej przyszłości zależy od pilnej odbudowy i ochrony tych krajobrazów – zapewnienia czystej wody, zwiększenia odporności na zmiany klimatu oraz utrzymania gospodarek rosnącej populacji świata.

Poza znaczeniem ekologicznym mokradła są żywą mozaiką barw i życia – domem dla tysięcy gatunków zwierząt i bujnej roślinności, która zmienia się wraz z porami roku. Ich piękno tkwi nie tylko w tym, co widzimy, ale także w poczuciu spokoju, zachwytu i więzi z naturą, które wywołują.

Czym są mokradła?

W artykule 1 Konwencji Ramsarskiej mokradła zdefiniowano jako:

„obszary bagien, torfowisk lub wód, naturalne lub sztuczne, stałe lub okresowe, z wodą stojącą lub płynącą, słodką, słonawą lub słoną, w tym obszary wód morskich, których głębokość podczas odpływu nie przekracza sześciu metrów”.

Istnieje pięć głównych typów naturalnych mokradeł:

• BAGIENNE
  Bagna, mokradła, torfowiska.
• RZECZNE
  Mokradła występujące wzdłuż rzek i strumieni.
• JEZIORNE
  Mokradła związane z jeziorami.
• UJŚĆIOWE (ESTUARIOWE)
  Delty rzek, lasy namorzynowe, słone bagna pływowe i równiny błotne.
• MORSKIE
  Skaliste wybrzeża, łąki trawy morskiej, przybrzeżne laguny, rafy koralowe i inne.

Termin mokradła obejmuje również MOKRADŁA ANTROPOGENICZNE (stworzone przez człowieka): nawadniane grunty rolne, pola ryżowe, stawy wiejskie, stawy rybne i krewetkowe, saliny, żwirownie, stawy oczyszczania ścieków i kanały, zbiorniki retencyjne, zapory.

Mokradła zajmują od 1,5 do 1,6 miliarda hektarów powierzchni Ziemi i występują od stref umiarkowanie chłodnych (borealnych) po tropikalne.

Znaczenie

Mokradła są ogniskami bioróżnorodności i należą do najbardziej produktywnych ekosystemów świata, które zapewniają liczne korzyści społeczeństwom na całym świecie.

• Stanowią siedliska dla niezliczonych gatunków mikroorganizmów, grzybów, roślin i zwierząt (bezkręgowców, ryb, płazów, gadów, ptaków i ssaków), zapewniając im pożywienie, wodę, schronienie i miejsca rozrodu.
• Stanowią bazę genetyczną bioróżnorodności, będąc rezerwuarem różnorodności genetycznej ważnej dla odporności upraw i rozwoju farmaceutyków.
• Są źródłem wody, żywności, materiałów budowlanych i innych zasobów dla ludzi.
• Poprawiają jakość wody w środowisku naturalnym.
• Chronią linie brzegowe przed erozją.
• Działają jak naturalne magazyny powodziowe, absorbując i tymczasowo zatrzymując wodę, spowalniając jej odpływ.
• Wpływają na atmosferę Ziemi, magazynując węgiel w glebie i roślinności, co ogranicza emisję gazów cieplarnianych.
• Oferują liczne możliwości rekreacji i turystyki.
• Zapewniają wiele wartości estetycznych, takich jak malownicze krajobrazy, bogata fauna i bujna roślinność.

Zagrożenia

Od 1970 roku na świecie utracono co najmniej 411 milionów hektarów mokradeł, czyli około 22% ich całkowitej powierzchni. Głównymi przyczynami są rolnictwo, zanieczyszczenie i zmiany klimatu.

Według badań naukowych 64% mokradeł świata zniknęło od 1900 roku, a od 1700 roku 87%.

Do najważniejszych zagrożeń należą:

Przekształcanie siedlisk

Mokradła są często osuszane lub zasypywane, aby zrobić miejsce dla rozwoju miast, przemysłu, a szczególnie rolnictwa, co prowadzi do dużej utraty tych ekosystemów.

Regulacja wód

Budowa zapór i zmiany przepływu rzek mogą drastycznie zmienić poziom wody i tempo przepływu, których mokradła potrzebują do przetrwania, poważnie zakłócając funkcjonowanie ekosystemu.

Nadmierna eksploatacja

Działania takie jak nadmierne połowy mogą osłabiać zdrowie i odporność populacji organizmów żyjących na mokradłach.

Zanieczyszczenia

Spływ z pól zawierający pestycydy i nawozy, a także nieoczyszczone ścieki i chemikalia przemysłowe, zanieczyszczają mokradła, szkodząc dzikiej przyrodzie i pogarszając jakość wody.

Gatunki inwazyjne

Obce gatunki roślin i zwierząt mogą wypierać gatunki rodzime, zaburzać naturalną równowagę i rozprzestrzeniać choroby w ekosystemach mokradłowych.

Zmiany klimatu

Zmiany klimatyczne mogą powodować wysychanie niektórych mokradeł, niszcząc siedliska i uwalniając zgromadzony w nich węgiel, a wzrost poziomu morza może prowadzić do zalewania i trwałego zatopienia nisko położonych mokradeł przybrzeżnych.

Jak możemy pomóc?

Mokradła rozwijają się najlepiej wtedy, gdy troszczą się o nie lokalne społeczności. Oto sposoby, dzięki którym każdy może pomóc w ich ochronie i odtwarzaniu:

1. Oszczędzaj wodę w domu

Rozsądne korzystanie z wody zmniejsza presję na rzeki, jeziora i wody gruntowe zasilające mokradła. Naprawiaj przecieki, instaluj oszczędne urządzenia i zwracaj uwagę na codzienne zużycie wody.

2. Ogranicz zanieczyszczenia

• unikaj chemicznych pestycydów i nawozów
• właściwie utylizuj leki, oleje i chemikalia domowe
• ogranicz jednorazowe plastiki, które mogą trafić do wód
  
  Ograniczaj, używaj ponownie, segreguj odpady, odmawiaj, przemyśl i naprawiaj.

3. Sadź rodzime gatunki roślin

Rodzime rośliny zapewniają ważne siedliska dla lokalnej fauny i pomagają ograniczać rozprzestrzenianie się gatunków inwazyjnych. Jeśli masz ogród, rozważ stworzenie ogrodu deszczowego, który naturalnie filtruje wodę opadową zanim trafi do cieków wodnych.

4. Angażuj się lokalnie

Dołącz do akcji sprzątania mokradeł, projektów ich renaturyzacji lub programów obywatelskich monitorujących jakość wody i dziką przyrodę. Nawet kilka godzin pracy może przynieść widoczne efekty!

5. Wspieraj politykę ochrony mokradeł

Popieraj rozwiązania prawne chroniące siedliska naturalne oraz organizacje zajmujące się ochroną i odbudową mokradeł.

6. Edukuj innych

Dziel się wiedzą. Odwiedzaj mokradła odpowiedzialnie, zabieraj rodzinę i znajomych oraz pomagaj innym docenić ich piękno i znaczenie.

Małe działania pojedynczych osób, powielane w całych społecznościach, mogą prowadzić do wielkich zmian. Ochrona mokradeł nie jest tylko zadaniem rządów czy naukowców – każdy z nas może przyczyniać się do niej każdego dnia.

Czy wiedziałeś, że…

Ogrody deszczowe to specjalne, płytkie zagłębienia obsadzone roślinami o głębokich korzeniach. Zbierają wodę opadową spływającą z dachów i chodników, filtrują ją i pomagają wsiąknąć w glebę. Dzięki temu ograniczają ryzyko podtopień, oczyszczają wodę (usuwając nawet do 90% składników odżywczych) i zasilają wody gruntowe. Co ciekawe, większość wody z takiego ogrodu znika w ciągu około 48 godzin.

Nasze działania

Inauguracja kampanii z okazji Światowego Dnia Mokradeł – 2 lutego 2026 r.

Z okazji Światowego Dnia Mokradeł zapraszamy na rodzinne warsztaty składania żab origami 🐸
Wspólnie stworzymy papierowe symbole mokradeł i porozmawiamy o tym, dlaczego te ekosystemy są tak ważne dla przyrody.

📍 Hol Afrykarium
📅 2 lutego
⏰ 11:30–14:00

Dołączcie do nas i złóżcie swoją żabę!

Zachęcamy także do pobrania plakatów i dołączenia do akcji w swojej szkole lub przedszkolu.
Pokażcie innym, czym są mokradła i dlaczego warto o nich mówić — im więcej osób się dowie,
tym lepiej dla przyrody.